Xuân về Tết đến

Xuân về Tết đến

  Đơn giản vô cùng cái từ bình dân ấy -Tết! Và tôi tin rằng khó có một từ nước ngoài nào dịch cho hết cái tinh thần của Tết. Riêng với người Việt Nam ta, Tết có ý nghĩa vô cùng thiêng liêng và đầy ân nghĩa. Tết gắn chặt với phong tục thờ cúng tổ tiên, với các lễ hội cổ truyền. Gắn chặt với hồn thiêng núi sông, dân tộc; với hương trầm tưởng niệm, vọng tưởng những người thân... Đêm giao thừa cơ hồ như trong tâm tưởng mỗi người Việt Nam, đó là đêm giữa người đang sống và những người đã khuất được nối liền với nhau bởi một cầu nối vô hình mà vô cùng gần gũi. Vô hình nhưng không hề duy tâm. Có cái gì đó thánh thiện như trong tâm linh mỗi người nghe vọng lại rất rõ, rất gần bước chân của những người thân đã khuất. Cứ như họ đang đi về, đang phảng phất đâu đó trong khói hương trầm, ẩn hiện trong lá hoa Xuân, rồi cùng cung kính quy tụ trước bàn thờ tiên tổ, xôn xao, sum vầy một đêm sum họp.

  Khi gió cuối đông thổi buốt tê cõi lòng trong tỉ tê mưa gió, cũng là lúc lòng người đang nhú lên niềm vui lặng lẽ đón xuân về. Trong bão bùng của đất trời, tự nhiên đã âm thầm gom gió, góp sương ủ kín những bông hoa chờ tết. Như là một bí mật của tự nhiên, mọi loài hoa đều giấu kín mình trong tiết đông rét buốt, gồng mình trong mưa bão để tích tụ nụ mầm chờ giờ rộ sắc khoe hương. Hai nữ hoàng của hoa xuân: Đào, Mai như cố tình trút bỏ lớp áo xanh của lá để lại những cành khẳng khiu, chơ vơ một cách tội nghiệp, đang đứng rét run từ đầu đông cho đến độ đông tàn. Tất cả mầm sống như được dồn nén lại, chờ phút giao thừa thiêng liêng sẽ khai hoa, nở nhuỵ đón chào xuân. Chao ôi! Thiên nhiên vô tư nhưng ngẫm kĩ ra chưa hẳn đã vô tình. Thiên nhiên chuyển xoay theo quy luật bốn mùa xuân, hạ, thu, đông nhưng cái “cú” chuyển mình từ đông sang xuân là vô cùng ngoạn mục, bí ẩn và bất ngờ: “còng lưng trong rét mướt/ đông góp nụ làm chồi/ người già hiểu quy luật/ sắp hoa rồi… xuân ơi”.

  Tôi nhẹ chân rón rén bước vào vườn xuân như cố giữ yên cái bí mật lặng lẽ của tự nhiên, như để “rình” xem có gì chuyển mình trong cỏ cây trước giờ giao thừa điểm. Gốc Mai già ở cuối vườn xuân từ đời ông Cố tôi để lại, đang trơ vơ lá, khẳng khiu cành… chờ đợi. Gốc Mai lâu niên này, trở thành một ám ảnh xuân trong suốt cuộc đời tôi từ tuổi trẻ xa quê cho mãi lúc về già. Năm nào cũng vậy, cứ chiều Ba mươi tết là tôi trở lại khu vườn xuân xưa vừa thân quen lại vừa vô cùng lạ lùng, bí mật. Có một điều kỳ diệu là dù đứng trước cội Mai già hàng năm vào giờ khắc chuyển giao năm, nhưng tôi nhận ra không có năm nào giống năm nào cả. Tự nhiên cũng chuyển biến theo quy luật sinh trưởng và lụi tàn của tự nhiên, con người cũng như vậy, cứ mỗi năm một tuổi, lớn lên, già đi… và vì thế, tâm trạng tôi cũng chẳng có năm nào giống năm nào. Vườn cũ nhưng muôn năm mới, Mai vẫn trổ hàng xuân nhưng hoa Mai xuân cũng chẳng năm nào giống hệt năm nào. Mỗi năm một vẻ trong mắt con người vừa là lạ vừa quen quen như người thân lâu ngày không gặp. Cái cảm giác ngờ ngợ chiếm lĩnh lấy hồn tôi. Hình như sắc hoa kia ta đã gặp đâu đó rồi trong ký ức, nhưng sao chiều nay bỗng lạ lùng như một kẻ mới quen. Vài cánh bướm chờn vờn trước hoa càng tạo cho vườn xuân sức gợi cảm đến ghê hồn. Người ta gọi “bướm đa tình” là vậy, vì nó cứ chập chờn bay, đậu vào mọi loài hoa, hút nhuỵ hoa để điểm tô cho sắc cánh rực rỡ của mình. Trên đôi cánh rạng ngời ấy, bướm cứ thong dong bay lượn với tư thế thoả thuê của một người hưởng thụ, vì thực ra không có cơ hội nào để bướm mở vũ hội trên hoa bằng mỗi dịp vào xuân.

  Trong khu vườn ấy, sinh thời, ông nội tôi rồi đến cha tôi thường tha thẩn bên cội Mai vào những ngày giáp tết. Bà nội tôi rồi đến mẹ tôi thường lom khom đi nhặt những lá trầu vàng rơi rụng cuối đông gom về giỏ trầu dùng riêng cho mình để chuẩn bị hái những lá trầu xanh tươi dâng cúng tổ tiên và đãi khách đến thăm trong ba ngày tết. Trầu vàng giữ lại cho ta/ Trầu xanh đãi khách chan hoà tình xuân. Hình như ca dao mà cũng không phải ca dao vì âm hưởng câu thơ cứ quen quen lạ lạ. Cái triết lý sống vì cộng đồng, trọng tập thể của người Việt được bộc lộ trong từng cử chỉ, hành vi văn hoá. Người Việt Nam hiếu khách và thường có thói quen“nhịn miệng đãi khách”. Nhà mình dù có nghèo, nhưng trước mặt khách không bao giờ tỏ ra thiếu thốn, hoặc để cho cái nghèo khó làm cho mình hèn đi trong lúc khách đến nhà: “Khách đến nhà không gà thì vịt”. Thái độ trân trọng ấy cho ta nhận ra đức tính thảo thơm, rộng lòng của người Việt. Nhưng đức tính ấy càng được bộc lộ rõ hơn bao giờ hết trong ba ngày tết. Tất cả mọi người như đều thoát khỏi cái ki bo, tính toán của chiều Ba mươi để mở lòng ra từ phút giao thừa. Hoa xuân lo tích tụ mầm nụ cả năm để nở cho đẹp mùa xuân, con người cũng tích gom trong cơ cực đời mình những niềm vui trao nhau ba ngày tết. Tôi có cảm giác cả một năm trời cật lực, con người tự cần cù lấy chính mình như thể loài ong cần mẫn tích gom hương hoa dâng mật cho đời. Còn ba ngày tết, mọi người hình như thoát khỏi kiếp ong để thảnh thơi như những chàng bướm đa tình vui dạo giữa bạt ngàn hoa xuân khoe muôn màu nghìn sắc. Chính hai mặt đối lập ấy đã tạo nên tính thống nhất trong mỗi con người. Ai cũng sẵn sàng đổ mồ hôi cật lực lao động cả năm để tích trữ cả vật chất lẫn tinh thần vui ba ngày tết. Cuộc sống trần ai vốn lằm bụi hồng trần nhưng con người không thấy chán chường mà gạn trong bụi hồng trần, ủ lấy hương tin yêu để mà vui sống.

  Ôi Tết! Bao kẻ tha hương nhớ quê đến nao lòng; bao người con vất vưởng đường trường, cật lực suốt năm vì miếng cơm manh áo, giờ mới thảnh thơi ngồi mà khóc nỗi nhớ quê, tủi cho một thân xa xứ. Cả những kẻ từng chối bỏ quê hương, phụ rẫy xóm giềng, giờ phút này cũng ngồi rưng nước mắt. Nỗi nhớ cứ như thấm vào dòng máu trong người, da diết đến xót xa. Tự trong lòng vô hình dâng lên một nỗi ăn năn cứ như mình đang mang của quê hương một món nợ gì lớn lắm mà đến bây giờ chưa thể trả. Cứ như là một người có tội. Ước ao giờ này được quay về tạ lỗi đấng sinh thành, thắp nén hương sám hối trước bàn thờ tiên tổ. Và sung sướng làm sao, sáng mai, như một chú bé, được vô tư bưng mâm quả theo sau mẹ lên lễ chùa rồi cùng bạn bè thảnh thơi đi bẻ lộc Xuân.

Mai Bá Ấn